Pisvrouw 2.0

𝗢𝗳: 𝗜𝘀 𝗷𝗲 𝗺𝗲𝗿𝗿𝗶𝗲 𝗲𝗰𝗵𝘁 𝗵𝘂𝗺𝗲𝘂𝗿𝗶𝗴?

Recent schreef ik een post over een onderwerp waarmee je het bloed onder mijn nagels vandaan kunt halen. “Pisvrouw” heette het, en het ging over de gewoonte in paardenland om merries die chagrijnig zijn weg te zetten als pismerrie. Je zult als vrouw maar zo bejegend worden…dan is het huis (terecht) te klein. Boodschap was: gedrag heeft altijd een reden, en het is onze verantwoordelijkheid uit te zoeken waar dat gedrag vandaan komt.

Nou, en nu stuitte ik van de week op een interessant artikel wat daar perfect op aansluit. Vraag: zijn merries nou echt zoveel humeuriger door hormonen dan ruinen en hengsten? Hoera, het is wetenschappelijk onderzocht! Dr. Sue Dyson (zie voor de link naar het volledige artikel onderaan deze post) schreef erover in haar interessante serie “𝙎𝙪𝙚’𝙨 𝙎𝙣𝙞𝙥𝙥𝙚𝙩𝙨 𝙤𝙛 𝙎𝙘𝙞𝙚𝙣𝙘𝙚” en ik ben zo vrij om het samen te vatten in het Nederlands. Daar gaat-ie…..

𝗜𝘀 𝗷𝗲 𝗺𝗲𝗿𝗿𝗶𝗲 𝗲𝗰𝗵𝘁 𝘇𝗼 𝗵𝘂𝗺𝗲𝘂𝗿𝗶𝗴?

Vraag het bijna iedereen in de paardenwereld en ze zullen je vertellen: merries kunnen lastig zijn. Vooral vosmerries. Bijna algemeen wordt aangenomen dat wanneer een merrie zich misdraagt — haar oren platleggen, met haar staart slaan, gevoelig worden rond de singel, of gewoon 'moeilijk' lijken — ze gewoon hormonaal is.

Wat als die veronderstelling niet alleen fout, maar zelfs schadelijk is?

Een baanbrekende nieuwe studie van Dr. Kareskoski, een Europese specialist in paardenvoortplanting, stelt dat het idee van het "humeurig merrie" veel meer mythe dan werkelijkheid is, en dat door erin te geloven je echte gezondheidsproblemen kunt missen.

Dr. Kareskoski voerde een analyse uit van paarden die tussen 2008 en 2025 naar de Universiteit van Helsinki werden verwezen, met specifiek aandacht voor gevallen waarin eigenaren geloofden dat het gedrag van hun merrie verband hield met de hengstigheid. In die periode werden in totaal 27.240 onderzoeken uitgevoerd, waarvan 14.993 bij merries. Van deze merries werden er 94 specifiek onderzocht vanwege gedrags-, pijn- of prestatieproblemen die eigenaren toeschreven aan "merrie gedrag."

Een van de opvallendste bevindingen in dit onderzoek was dat geen enkele van die 94 merries een probleem had dat toegeschreven kon worden aan hengstigheid.

Nog onthullender was dat 57% van de merries waarvan de eigenaren geloofden dat ze hengstig waren tijdens het onderzoek — sommige tot acht keer onderzocht — in werkelijkheid helemaal niet hengstig waren. Dit werd bevestigd door echografische beoordeling van de eierstokken en baarmoeder, en door het meten van progesteronwaarden in het bloed.

Met andere woorden, eigenaren interpreteerden het gedrag van hun paarden vaak volledig verkeerd.

Van deze 94 merries werden 20 merries op het moment van onderzoek al behandeld met altrenogest (Regumate) — een medicijn dat wordt gebruikt om de hengstigheid te onderdrukken. Het feit dat het onderdrukken van hun cyclus geen verschil had gemaakt in hun gedrag spreekt boekdelen.

𝗗𝘂𝘀 𝘄𝗮𝘁 𝘃𝗲𝗿𝗼𝗼𝗿𝘇𝗮𝗮𝗸𝘁𝗲 𝗱𝗲 𝗽𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺𝗲𝗻?

In de overgrote meerderheid van de gevallen ging het om musculoskeletale ongemakken (oftewel het hele systeem van botten, spieren, ligamenten, zenuwen en bloedvaten), een intern (organen) probleem, of een combinatie van beide. Vooral agressief gedrag werd sterk gekoppeld aan orthopedische diagnoses — met andere woorden, pijn.

𝗛𝗲𝘁 𝗴𝗿𝗼𝘁𝗲𝗿𝗲 𝗯𝗲𝗲𝗹𝗱

Toen de onderzoekers naar de bredere kliniekpopulatie tussen 2008 en 2025 keken (dus naar alle 27.240 onderzoeken), was er geen verschil in de frequentie van slecht presteren onder het zadel tussen merries en hengsten/ruinen. Sterker nog, niet-specifieke pijn, symptomen gerelateerd aan urineren, en terugkerende koliek kwamen vaker voor bij hengsten dan bij merries.

Deze gegevens ondersteunen dus niet dat merries problematischer zijn dan ruinen of hengsten. Exit label “humeurige merrie”.

𝗛𝗼𝗲 𝘇𝗶𝗲𝘁 ‘𝗵𝗲𝗻𝗴𝘀𝘁𝗶𝗴𝗵𝗲𝗶𝗱’ 𝗲𝗿 𝗲𝗶𝗴𝗲𝗻𝗹𝗶𝗷𝗸 𝘂𝗶𝘁?

Een deel van het probleem is dat veel mensen geen duidelijk beeld hebben van hoe een hengstige merrie er daadwerkelijk uitziet en zich gedraagt. Daardoor wordt niet-gerelateerd gedrag ten onrechte aan de cyclus toegeschreven.

In de zomer heeft een merrie ongeveer elke drie weken een cyclus en is ze slechts een paar dagen per keer hengstig. Wat zijn ‘normale’ verschijnselen bij een hengstige merrie?

- ‘knipperen’ van de vulva

- vaker plassen

- ‘hurken’(het bekken laten zakken)

- staart optillen

- bij een knappe paardenman in de buurt het hoofd richting staart buigen als teken van ontvankelijkheid

Een gezonde hengstige merrie is zelfs vaak liever en toleranter. Komt er een hengst of ruin voorbij, dan gaan de oren naar voren en vraagt of accepteert ze de aandacht. Onder het zadel kan de hengstige merrie wat murw op de beenhulpen zijn (eigenlijk dus juist een verzachting in plaats van extra gevoelig) en doorgaans is er geen weerstand.

Bij het opzadelen kan ze iets gevoeliger reageren, met name een paar dagen vóór de hengstigheid, maar dit is dus een korte periode.

Als het moeilijke gedrag van een merrie het hele jaar of de hele maand door voorkomt, kan dit eenvoudigweg niet worden verklaard door haar voortplantingscyclus. Merries hebben alleen een cyclus tijdens de zomermaanden en zelfs dan duurt de hengstigheid slechts een paar dagen elke drie weken. Gedrag dat constant of onvoorspelbaar is, past niet in dit patroon.

𝗪𝗮𝘁 𝗺𝗼𝗲𝘁𝗲𝗻 𝘄𝗲 𝗶𝗻 𝗽𝗹𝗮𝗮𝘁𝘀 𝗱𝗮𝗮𝗿𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗼𝗲𝗻?

De kernboodschap van dit onderzoek, en van drie ondersteunende overzichtsartikelen over de onderdrukking van hengstigheid, is eenvoudig: observeer zorgvuldig, beschrijf nauwkeurig en onderzoek grondig.

In plaats van meteen naar Regumate te grijpen of een merrie af te doen als hormonaal, vraag jezelf af:

- Wat doet het paard precies?

- Wanneer gebeurt het?

- Is er een consistent patroon, of is het onvoorspelbaar?

- Kan dit een teken zijn van pijn of ongemak?

Deze vragen leiden tot antwoorden. De aanname van de 'humeurige merrie' niet.

Je merrie doet niet moeilijk om jouw leven lastiger te maken. Ze probeert je misschien gewoon iets te vertellen — en ze verdient het om gehoord te worden.

Auteur: Dr. Sue Dyson

Link naar oorspronkelijk artikel: 𝗜𝘀 𝗬𝗼𝘂𝗿 𝗠𝗮𝗿𝗲 𝗥𝗲𝗮𝗹𝗹𝘆 "𝗠𝗼𝗼𝗱𝘆"? 𝗪𝗵𝗮𝘁 𝘁𝗵𝗲 𝗦𝗰𝗶𝗲𝗻𝗰𝗲 𝗔𝗰𝘁𝘂𝗮𝗹𝗹𝘆 𝗦𝗮𝘆𝘀

https://ap.lc/NuvoE