Een ode aan stijfheid

Ik vraag bij de paarden die ik kom masseren altijd zoveel mogelijk. Welke uitdagingen zijn er, eventueel blessureleed, wat is verbeterd of juist verslechterd, hoe ziet je werkweek eruit (als in: hoeveel dagen rijden en wat doe je dan, andere vormen van werk, vrije beweging) et cetera. Een van de meest gehoorde uitdagingen, ongeacht leeftijd van het paard, is iets in de trant van “het is een diesel”, “hij start langzaam op” of “hij begint stijf”. Daarom wilde ik er een artikeltje aan wijden: een ode aan stijfheid.

𝗕𝗲𝗵𝗼𝗲𝗱 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗯𝗹𝗲𝘀𝘀𝘂𝗿𝗲𝘀

Ten eerste is het misschien goed om te beseffen dat je je kunt ergeren aan stijfheid (van jezelf of van je paard…), maar dat stijf zijn een belangrijke functie heeft. Het behoedt, geloof het of niet, voor blessures. Stijfheid in de zachte weefsels zorgt ervoor dat gewrichten (nog) niet volledig worden gebogen en gestrekt, en dat de zachte weefsels (nog) niet (te) ver worden gestretcht en belast.

Het lichaam kletst tegen je: eerst via stijfheid en vervolgens door voelbaar soepeler worden door opwarming, zodat het uiteindelijk wat zwaarder kan gaan werken. Daar moet je dus (ik weet dat het woord ‘moeten’ tegenwoordig niet meer mag, maar soit) naar luisteren. Je paard die nog niet goed is opgewarmd opdrijven met zweep en / of sporen omdat hij zo traag is, is bijzonder af te raden. Want je overvraagt het lichaam en dus vergroot je de kans op blessures.

𝗢𝗽𝘄𝗮𝗿𝗺𝗲𝗻

Je zou zeggen, duh, dat weet toch iedereen… Dat valt toch tegen. Ik maak regelmatig mee dat in of bij een bak waar ik werk, iemand op zijn paard stapt, warm stapt aan een lang teugeltje, na 5 minuten de teugels oppakt, de vorm in de hals kneedt die we mooi vinden en het paard meer voorwaarts gaat drijven en binnen korte tijd ook de draf en galop erbij pakt. Dit is niet een zeldzaamheid, echt niet. Maar het is op termijn funest voor het paardenlijf.

𝗙𝗮𝗰𝘁𝗼𝗿𝗲𝗻 𝗯𝗶𝗷 𝗼𝗽𝘄𝗮𝗿𝗺𝗶𝗻𝗴

Het goed opwarmen van je paard is heel belangrijk en kost dus tijd, al gauw zo’n 20 tot 25 minuten voor zware inspanning. Het is daarnaast ook afhankelijk of je je paard koud van stal plukt of uit de vrije beweging in de wei of de paddock paradise, van leeftijd, blessuregeschiedenis, het weer (hartje winter of zomeravond), mentale gesteldheid (stress of rustige mindset) en zelfs voeding.

Daarom is het zo belangrijk dat je luistert naar het paardenlijf onder of naast je. Er zijn vuistregels voor warm-ups en die kan iedereen op internet vinden, maar er zijn ook áltijd uitzonderingen.

𝗪𝗮𝗮𝗿𝗼𝗺 𝗯𝗲𝗻 𝗷𝗲 𝗲𝗶𝗴𝗲𝗻𝗹𝗶𝗷𝗸 𝘀𝘁𝗶𝗷𝗳?

Enkele veelvoorkomende oorzaken van stijfheid bij paarden (en mensen) zijn:

→ Slijtage in gewrichten: denk aan artrose waardoor gewrichtsvloeistof aanvankelijk minder aanwezig is, en ongemak of zelfs pijn in het gewricht

→ Vocht om gewrichten: denk aan stalbenen door verminderde doorstroming van het lymfestelsel bij stilstand, maar ook artrose of irritatie waardoor vocht in het gewrichtskapsel loopt en zwelling veroorzaakt

→ Veroudering van soft tissue: verminderde soepelheid in spieren en pezen, verdikking van gewrichtsbanden, uitdroging en verkleving van fascia

Er hoeft dus niet altijd een blessure bij betrokken te zijn, gewoonweg ouder worden speelt al mee. Bij een recente studieavond op De Lingehoeve waarbij een klein clubje therapeuten en bodyworkers zelf een sprong mocht ontleden, werd duidelijk hoe groot de invloed van leeftijd op soft tissue is. Mijn maatje Helen Jones en ik hadden de sprong van een oudere pony, en kwamen nauwelijks door huid, fascia en ligamenten heen. En we gebruiken de scherpste mesjes die daar beschikbaar zijn…

Ander niet-paarden-voorbeeld: ik moest mijn konijn Saar enkele periodes in haar leven met antibiotica prikken. Toen ze nog jong was, was het prikje simpel, je voelde nauwelijks dat je door haar (nek)vel heen ging. Naarmate ze ouder werd, moest je duidelijk meer kracht zetten en werd de huid wat meer lederachtig. Zelfde konijn, andere leeftijd.

𝗕𝗲𝘀𝗰𝗵𝗲𝗿𝗺𝗶𝗻𝗴

In mijn werk moet ik daarom mijn voelsprieten altijd rechtop zetten. Want als een nek, schouder, bekken of rug stijf is (dus niet per se gevoelig), weet ik dat de soft tissue wellicht al langere tijd bezig is om iets onderliggends te beschermen. De spieren hebben een spanning opgebouwd om dat gedeelte van het lijf te behoeden voor (te) grote bewegingen of overbelasting van gewrichten die dat niet aankunnen.

Daarom geef ik altijd de waarschuwing: het helpen verzachten van spanning en soepeler maken van soft tissue, kán ertoe leiden dat een onderliggende oorzaak naar voren komt. Niet leuk, wel belangrijke informatie en reden om verder te zoeken.

Zoals alles in de natuur, heeft stijfheid dus een belangrijke functie. Behalve bij een Hobby Horse...